Học từ vựng nhiều lần nhưng vẫn nhanh quên không nhất thiết là do trí nhớ kém. Vấn đề thường nằm ở cách bạn tiếp nhận từ mới, tạo liên kết, nhớ lại, ôn tập và sử dụng từ.
Có không ít người cảm thấy mất tự tin khi nói tiếng Anh vì sợ phát âm sai hoặc người khác không hiểu mình đang nói gì. Điều này thường xảy ra khi bạn học từ vựng bằng cách nhìn mặt chữ mà không biết cách đọc chuẩn theo IPA.
Nếu bạn chỉ nhìn từ nhiều lần nhưng ít tự nhớ lại hoặc ít dùng, cảm giác “quen mặt” rất dễ bị nhầm thành “đã nhớ”.
• Nhìn quen một từ chưa có nghĩa là bạn có thể tự nhớ ra.
• Chỉ ghi nhớ nghĩa tiếng Việt thường tạo quá ít liên kết.
• Học quá nhiều nhưng ít ôn lại khiến từ mới nhanh mất đi.
• Từ không gắn với cụm từ, câu hoặc tình huống thường khó nhớ hơn.
• Ít tự nhớ lại và ít sử dụng khiến từ chỉ dừng ở mức “đã từng thấy”.
• Trước khi đổi phương pháp, hãy xác định mình đang vướng ở bước nào.
Có một khác biệt quan trọng:
Nhìn thấy từ → nhận ra nghĩa
không giống với:
Không nhìn đáp án → tự nhớ được từ.
Nếu chỉ cần nhìn lại là bạn thấy “mình biết từ này”, bạn có thể mới dừng ở mức nhận ra.
Mục tiêu không chỉ là nhận ra từ mà còn phải có khả năng nhớ lại khi cần.
Học quá nhiều từ cùng lúc là một nguyên nhân thường gặp. Vấn đề không nằm ở một con số cố định mỗi ngày mà ở việc lượng từ mới đã vượt quá khả năng bạn có thể nhớ lại, ôn và sử dụng.
Một vấn đề khác là chỉ học theo kiểu:
decision = quyết định
Trong khi từ đó chưa được kết nối với những cách dùng như make a decision, câu ví dụ hoặc tình huống cụ thể.
✔ Học nhiều từ mới trong một lần
✔ Chủ yếu ghi nhớ bản dịch
✔ Ít chú ý đến cụm từ và câu
✔ Đọc lại nhiều nhưng ít tự kiểm tra
✔ Học xong rồi rất lâu mới gặp lại
✔ Luôn ôn theo cùng một thứ tự
Nếu nhiều điểm cùng xuất hiện, vấn đề có thể nằm ở cách bạn tạo và củng cố trí nhớ chứ không phải số lần bạn đã nhìn thấy từ.
Một từ đứng riêng thường cung cấp ít dấu hiệu để bạn nhớ lại.
Khi từ xuất hiện cùng cụm từ, câu và tình huống, bạn có thêm nhiều điểm để liên kết ý nghĩa và cách sử dụng.
Ví dụ, thay vì chỉ nhớ:
apply = ứng tuyển, áp dụng
bạn có thể gặp:
apply for a job
Lúc này, từ không còn đứng một mình.
Trang này chỉ giúp bạn nhận ra vấn đề. Cách học theo ngữ cảnh được trình bày riêng ở bài chuyên sâu.
Đọc lại có thể tạo cảm giác quen thuộc, nhưng bạn chỉ biết mình có thực sự nhớ hay không khi thử gọi từ ra mà không nhìn đáp án.
Có thể kiểm tra rất đơn giản:
✔ Che nghĩa hoặc từ cần nhớ
✔ Tự nghĩ câu trả lời
✔ Sau đó mới kiểm tra
Nếu nhìn vào thì biết nhưng che lại lại không nhớ, vấn đề nằm ở khả năng tự nhớ lại.
Tương tự, nếu một từ chỉ tồn tại trong danh sách mà chưa từng được dùng trong câu, khi nói hoặc khi viết, khả năng gọi nó ra lúc cần cũng có thể yếu.
✔ Tôi thường học quá nhiều từ mới cùng lúc.
✔ Tôi chủ yếu ghi nhớ nghĩa tiếng Việt.
✔ Tôi ít học từ cùng cụm từ hoặc câu.
✔ Tôi thường đọc lại thay vì tự nhớ.
✔ Tôi ít quay lại những từ đã học.
✔ Tôi nhìn thấy thì hiểu nhưng tự nói lại thì khó.
✔ Tôi hiếm khi dùng từ mới trong câu.
✔ Tôi thường học theo cùng một danh sách.
Nếu vấn đề chủ yếu nằm ở việc chỉ ghi nhớ nghĩa, bạn cần tăng liên kết với cách dùng.
Nếu nhìn thì biết nhưng không tự nhớ được, khả năng nhớ lại cần được chú ý nhiều hơn.
Nếu học xong rồi bỏ, vấn đề nằm ở việc từ mới không được gặp lại đủ thường xuyên.
Đừng sửa tất cả cùng lúc. Hãy bắt đầu từ điểm yếu rõ nhất.
Biết nguyên nhân khiến mình mau quên rồi thì bước tiếp theo không phải học thêm thật nhiều từ. Phương pháp ghi nhớ từ vựng hiệu quả sẽ giúp bạn chuyển sang học trong ngữ cảnh và ôn lại hợp lý hơn.
Nếu bạn hoàn toàn chưa biết cách tổ chức việc học từ vựng, bước tiếp theo nên là một bài hướng dẫn phương pháp thay vì tiếp tục tăng số lượng từ mới.
Nếu vấn đề nằm ở một khâu cụ thể như ngữ cảnh, ghi nhớ hoặc ôn tập, hãy đi sâu vào đúng phương pháp đó.
Điểm quan trọng là chuyển câu hỏi từ:
“Hôm nay mình đã học bao nhiêu từ?”
sang:
“Sau vài ngày mình còn nhớ và sử dụng được bao nhiêu?”
Học nhiều không phải vấn đề. Học nhiều hơn khả năng bạn có thể nhớ lại, gặp lại và sử dụng mới dễ khiến việc học trở thành vòng lặp học rồi quên.
Bạn có thể tự kiểm tra theo bốn mức:
Đã thấy → Nhận ra → Tự nhớ được → Dùng được
Nếu mới dừng ở “đã thấy” hoặc “nhận ra”, việc quên khi cần sử dụng là điều dễ xảy ra.
Bạn không cần biến mọi từ thành vốn từ chủ động ngay lập tức. Nhưng với những từ quan trọng, khả năng tự nhớ và sử dụng mới là dấu hiệu rõ hơn cho thấy từ đã được học chắc.
Nếu muốn tìm hiểu thêm những khó khăn thường gặp khi học và cách khắc phục, bạn có thể xem lại chuyên mục này.
← Về chuyên mục：Khó khăn khi học tiếng Anh và cách khắc phục
Nếu bạn thường học rất nhiều nhưng hiệu quả chưa như mong đợi, hãy quay lại phần tổng quan để xem cách điều chỉnh phương pháp học tiếng Anh.
← Về trang tổng quan：Phương pháp học tiếng Anh hiệu quả
Biết nguyên nhân khiến mình mau quên rồi thì bước tiếp theo không phải học thêm thật nhiều từ. Phương pháp ghi nhớ từ vựng hiệu quả sẽ giúp bạn chuyển sang học trong ngữ cảnh và ôn lại hợp lý hơn.
