Từ vựng về cảm xúc không chỉ có happy, sad hay angry. Để diễn tả cảm xúc chính xác hơn, bạn còn cần phân biệt mức độ, sắc thái và những cụm từ thường đi cùng nhau.
Ví dụ, thay vì lúc nào cũng nói very angry, bạn có thể gặp annoyed, angry hoặc furious tùy tình huống. Khi nói về cảm xúc, những cụm như worried about, proud of hay disappointed with cũng rất quan trọng.
Một cách học dễ nhớ là:
Emotion → Intensity → Collocation → Situation
Bạn có thể bắt đầu bằng những nhóm cảm xúc quen thuộc:
| Nhóm cảm xúc | Từ thường gặp |
| Vui vẻ | happy, glad, pleased, delighted |
| Buồn | sad, unhappy, upset, disappointed |
| Tức giận | annoyed, angry, furious |
| Sợ hãi | afraid, scared, frightened, terrified |
| Lo lắng | worried, nervous, anxious, stressed |
| Hào hứng | excited, eager, thrilled |
| Bình tĩnh | calm, relaxed, peaceful, relieved |
| Ngạc nhiên | surprised, shocked |
| Xấu hổ | embarrassed, ashamed |
| Tự hào | proud, satisfied |
Không cần cố nhớ tất cả cùng lúc. Trước tiên, hãy nhận ra cảm xúc thuộc nhóm nào, sau đó mới học sự khác nhau về mức độ và cách dùng.
Đừng chỉ hỏi “từ này nghĩa là gì?”. Với Emotion Vocabulary, hãy hỏi thêm: cảm xúc này mạnh đến đâu, thường xuất hiện trong tình huống nào và đi với từ nào?
Một số từ xuất hiện rất thường xuyên:
happy — vui, hạnh phúc
sad — buồn
angry — tức giận
afraid — sợ
surprised — ngạc nhiên
worried — lo lắng
excited — hào hứng
nervous — hồi hộp, căng thẳng
calm — bình tĩnh
tired — mệt
bored — cảm thấy chán
Biết những từ này là nền tảng, nhưng nếu chỉ dùng happy, sad và angry trong mọi tình huống, cách diễn đạt của bạn sẽ khá hạn chế.
Bước tiếp theo là học những từ gần nghĩa nhưng có sắc thái hoặc mức độ khác nhau.
Khi trò chuyện về bản thân, bạn có thể dùng từ vựng về sở thích để kể nhiều hơn về những điều mình thích làm lúc rảnh.
Bốn từ này đều liên quan đến cảm giác vui, nhưng không phải lúc nào cũng thay thế cho nhau.
happy có phạm vi sử dụng rộng và rất phổ biến.
I’m happy today.
glad thường được dùng khi bạn vui vì một việc hoặc một tình huống cụ thể.
I’m glad you’re here.
pleased thường mang sắc thái hài lòng hoặc vui vì một kết quả.
I’m pleased with the result.
delighted thể hiện cảm xúc vui mạnh hơn.
She was delighted to hear the news.
Có thể hình dung đơn giản:
happy / glad → pleased → delighted
Nhưng đây chỉ là cách giúp bạn cảm nhận mức độ tương đối. Trong thực tế, lựa chọn từ vẫn phụ thuộc vào ngữ cảnh.
• Những từ diễn tả nỗi buồn
sad — buồn
unhappy — không vui
upset — buồn, khó chịu hoặc bất an
down — buồn, xuống tinh thần
disappointed — thất vọng
miserable — rất khổ sở, rất buồn
• sad và upset
sad tập trung khá rõ vào cảm giác buồn.
upset rộng hơn. Tùy tình huống, nó có thể bao gồm buồn, khó chịu hoặc bất an.
She was sad after hearing the news.
He was upset about what happened.
• Những từ diễn tả sợ hãi
afraid — sợ
scared — sợ
frightened — hoảng sợ
terrified — cực kỳ sợ hãi
Ví dụ:
I’m afraid of dogs.
She was terrified during the storm.
• Những cảm xúc tích cực khác
cheerful — vui vẻ
joyful — tràn đầy niềm vui
eager — háo hức, mong muốn làm gì
enthusiastic — nhiệt tình, hào hứng
thrilled — vô cùng hào hứng
proud — tự hào
satisfied — hài lòng
• Những cảm xúc khác bạn thường gặp
embarrassed — xấu hổ, ngượng ngùng
ashamed — cảm thấy hổ thẹn
jealous — ghen
envious — đố kỵ, mong muốn có thứ người khác có
relieved — nhẹ nhõm sau khi sự lo lắng hoặc áp lực giảm đi
I felt relieved when I heard that everything was fine.
Từ chỉ cảm xúc sẽ dễ nhớ hơn khi gắn với chuyện bạn thực sự muốn nói. Qua giao tiếp tiếng Anh theo tình huống, bạn có thể tập diễn đạt vui, buồn, lo lắng hay bất ngờ tự nhiên hơn.
Không phải lúc nào “tức giận” cũng có cùng mức độ.
Bạn có thể hình dung:
annoyed → angry → furious
annoyed thường diễn tả sự khó chịu hoặc bực mình.
I’m annoyed by the noise.
angry là từ phổ biến để nói rằng bạn đang tức giận.
She was angry with him.
furious thể hiện mức độ tức giận rất mạnh.
He was furious when he found out what happened.
Tuy nhiên, đây không phải một thang đo cố định cho mọi tình huống.
Điều quan trọng là nhận ra:
annoyed thường nhẹ hơn
angry có phạm vi sử dụng rộng
furious thường mạnh hơn rõ rệt
Thay vì luôn dùng very angry, hãy học cách nhận ra khi nào một từ mạnh hơn như furious thực sự phù hợp với tình huống.
Đây là ba từ rất dễ bị dùng lẫn.
worried thường xuất hiện khi bạn lo về một vấn đề cụ thể.
I’m worried about the exam.
nervous thường gặp khi bạn hồi hộp hoặc căng thẳng trước một việc sắp xảy ra.
I’m nervous about the interview.
anxious có thể diễn tả cảm giác lo lắng hoặc bất an mạnh hơn, nhưng sắc thái cụ thể còn phụ thuộc vào ngữ cảnh.
She felt anxious before the meeting.
Bạn cũng có thể gặp:
stressed — căng thẳng vì áp lực
I’ve been really stressed at work.
Không cần cố biến ba từ này thành một thang mức độ cứng nhắc. Hãy chú ý nhiều hơn đến nguyên nhân và tình huống.
Ba từ này liên quan chặt chẽ nhưng không hoàn toàn giống nhau.
| Từ | Cách hiểu cơ bản |
| emotion | cảm xúc, phản ứng cảm xúc nói chung |
| feeling | cảm giác hoặc cảm nhận chủ quan |
| mood | tâm trạng có thể kéo dài trong một khoảng thời gian |
Ví dụ:
Happiness is a positive emotion.
I have a strange feeling about this.
She’s in a good mood today.
Trong giao tiếp thực tế, ranh giới giữa những từ này không phải lúc nào cũng tuyệt đối.
Vì vậy, bạn nên dùng bảng trên như cách phân biệt cơ bản để chọn từ, thay vì xem đó là định nghĩa tâm lý học cố định.
Đây là một trong những lỗi phổ biến nhất khi học từ vựng cảm xúc.
bored nói về cảm giác của người:
I’m bored.
boring nói về thứ khiến người khác cảm thấy chán:
The movie is boring.
Tương tự:
excited — cảm thấy hào hứng
I’m excited about the trip.
exciting — làm người khác cảm thấy hào hứng
The trip sounds exciting.
Bạn cũng có thể gặp:
interested — cảm thấy hứng thú
interesting — thú vị, gây hứng thú
I’m interested in history.
This book is interesting.
Cách nhớ thực dụng: bored / excited / interested thường mô tả cảm giác của người; boring / exciting / interesting thường mô tả thứ tạo ra cảm giác đó.
Một từ cơ bản đôi khi chưa đủ để diễn tả chính xác mức độ cảm xúc.
Ví dụ:
annoyed → angry → furious
Từ trái sang phải, cảm giác tức giận thường mạnh dần.
Với cảm giác vui, bạn có thể gặp:
happy
pleased
delighted
thrilled
Những từ này không phải lúc nào cũng thay thế trực tiếp cho nhau, nhưng chúng giúp bạn tránh chỉ dùng very happy trong mọi tình huống.
Với nỗi sợ:
afraid / scared
→ frightened
→ terrified
I was scared when I heard the noise.
She was terrified when she saw the fire.
Khi sử dụng những thang này, hãy nhớ rằng cường độ cảm xúc phụ thuộc vào tình huống.
Mục tiêu không phải là học một “công thức toán học”, mà là nhận ra từ nào nhẹ hơn, từ nào mạnh hơn và từ nào tự nhiên trong ngữ cảnh đó.
Học từ cảm xúc theo cụm sẽ giúp bạn sử dụng chúng tự nhiên hơn.
worried about — lo lắng về
I’m worried about my exam.
afraid of — sợ
She’s afraid of spiders.
proud of — tự hào về
I’m proud of you.
Một số cụm khác:
excited about — hào hứng về
pleased with — hài lòng với
disappointed with — thất vọng về / với
disappointed in — thất vọng về một người
angry with — giận ai
angry at — tức giận về / với một việc hoặc tình huống
Bạn không cần học giới từ như một bài Grammar riêng ở đây.
Cách thực tế hơn là ghi nhớ nguyên cụm:
worried about something
proud of someone
pleased with something
excited about something
Một cách đơn giản để diễn tả cảm xúc là:
feel + adjective
I feel happy.
I feel nervous.
She felt tired.
Bạn cũng có thể dùng:
be + adjective
I’m worried.
She’s excited.
Hoặc:
get + adjective
He gets angry easily.
become + adjective
She became nervous before the interview.
Khi muốn nói một sự việc khiến ai đó cảm thấy thế nào:
make someone feel + adjective
The news made me feel relieved.
Ở đây bạn chỉ cần ghi nhớ những cách kết hợp thường gặp để sử dụng Emotion Vocabulary; không cần biến chúng thành một bài học về cấu trúc động từ.
Một số Emotion Words có dạng tính từ và danh từ liên quan:
| Adjective | Noun |
| happy | happiness |
| sad | sadness |
| angry | anger |
| excited | excitement |
| disappointed | disappointment |
Một số danh từ cảm xúc khác bạn có thể gặp:
fear — nỗi sợ
joy — niềm vui
stress — sự căng thẳng
anxiety — sự lo lắng
Các động từ liên quan đến cảm xúc cũng rất phổ biến:
love — yêu, rất thích
hate — ghét
enjoy — thích, tận hưởng
fear — sợ
worry — lo lắng
regret — hối tiếc
miss — nhớ
appreciate — trân trọng
Phần này chỉ giúp bạn nhận ra những dạng từ liên quan đến Emotion Vocabulary; không cần học toàn bộ Word Formation ở đây.
Giả sử ngày mai bạn có một buổi phỏng vấn.
Lúc đầu:
I’m nervous about the interview.
Bạn bắt đầu lo về kết quả:
I’m worried about making mistakes.
Sau khi phỏng vấn kết thúc tốt đẹp:
I feel relieved.
Sau đó bạn nhận được tin mình đã được nhận:
I’m delighted.
Chỉ trong một tình huống, cảm xúc đã thay đổi:
nervous → worried → relieved → delighted
Đây là lý do học Emotion Vocabulary theo tình huống thường hữu ích hơn việc chỉ ghi nhớ một danh sách từ.
I’m boring. ✗
Nếu muốn nói “Tôi cảm thấy chán”:
I’m bored. ✓
The movie is bored. ✗
The movie is boring. ✓
Đừng xem những từ sau là hoàn toàn giống nhau:
sad = upset
annoyed = angry = furious
worried = nervous = anxious
embarrassed = ashamed
emotion = feeling = mood
Chúng có thể gần nghĩa, nhưng sắc thái và tình huống sử dụng khác nhau.
Một lỗi khác là chỉ dùng:
very happy
very angry
very scared
Trong một số tình huống, bạn có thể dùng từ chính xác hơn như:
delighted
furious
terrified
Nhưng không nên thay thế một cách máy móc chỉ vì muốn dùng từ “mạnh hơn”.
Mục tiêu không phải là dùng từ khó hơn. Mục tiêu là chọn Emotion Word phù hợp hơn với cảm xúc và tình huống bạn thực sự muốn diễn tả.
• Mini Practice
Chọn từ phù hợp.
1｜Một tiếng ồn nhỏ làm bạn hơi khó chịu:
annoyed / furious
Đáp án: annoyed
2｜Bạn cảm thấy chán trong một buổi học:
bored / boring
Đáp án: bored
3｜Một bộ phim làm bạn cảm thấy chán:
bored / boring
Đáp án: boring
4｜Bạn hồi hộp trước khi thuyết trình:
nervous / delighted
Đáp án: nervous
5｜Bạn cực kỳ sợ hãi:
afraid / terrified
Đáp án: terrified
6｜Bạn tự hào về một người:
proud of / worried about
Đáp án: proud of
• emotion, feeling và mood khác nhau thế nào?
emotion nói rộng về cảm xúc; feeling thường nhấn mạnh cảm nhận chủ quan; mood thường chỉ tâm trạng có thể kéo dài hơn.
────────────
• embarrassed và ashamed khác nhau thế nào?
embarrassed thường là cảm giác ngượng hoặc xấu hổ trong một tình huống.
ashamed thường mạnh hơn và liên quan đến cảm giác hổ thẹn về hành động hoặc điều gì đó.
────────────
• worried và nervous có giống nhau không?
Không hoàn toàn.
worried thường gắn với điều bạn đang lo.
nervous thường gặp khi bạn hồi hộp hoặc căng thẳng trước một tình huống.
────────────
• afraid và scared có gì khác nhau?
Cả hai đều rất phổ biến để diễn tả sự sợ hãi. Sắc thái cụ thể có thể thay đổi theo ngữ cảnh; scared thường rất tự nhiên trong giao tiếp hằng ngày.
────────────
• Làm sao tránh lặp lại very?
Trước tiên hãy xác định mức độ cảm xúc.
Thay vì tự động đổi very angry thành một từ “khó hơn”, hãy xem tình huống có thực sự đủ mạnh để dùng furious hay không.
Khi gặp một Emotion Word mới, bạn có thể học theo bốn bước.
1｜Emotion
Đây là cảm xúc gì?
happy / sad / angry / afraid
2｜Intensity
Cảm xúc nhẹ, trung bình hay mạnh?
annoyed → angry → furious
3｜Collocation
Từ này thường đi với gì?
worried about
proud of
afraid of
4｜Situation
Trong tình huống nào bạn thực sự dùng nó?
I’m nervous about tomorrow’s interview.
I’m proud of my daughter.
I was relieved when I heard the news.
Khi kết nối được Emotion → Intensity → Collocation → Situation, bạn không còn chỉ “biết nghĩa” của từ mà bắt đầu biết khi nào và sử dụng nó như thế nào.
Bạn cũng có thể khám phá thêm các nhóm từ vựng theo những chủ đề quen thuộc khác trong cuộc sống.
← Về chuyên mục：Từ vựng tiếng Anh theo chủ đề
Từ chủ đề cảm xúc, bạn có thể tiếp tục mở rộng vốn từ và xây dựng hệ thống Vocabulary phù hợp với nhu cầu sử dụng của mình.
← Về trang tổng quan：Hướng dẫn học từ vựng tiếng Anh
Giáo viên phù hợp
Khi muốn nói rõ hơn về cảm xúc của mình, bạn có thể cùng giáo viên luyện cách chọn từ và diễn đạt tự nhiên.
Sau khi học các từ chỉ cảm xúc, bạn có thể tiếp tục luyện cách dùng từ trong những tình huống quen thuộc để diễn đạt tự nhiên hơn khi giao tiếp.
